DNS Nedir, Nasıl Çalışır?

DNS (Domain Name System), alan adlarını IP adreslerine çeviren internetin telefon rehberidir. Tarayıcınıza siteniz.com yazdığınızda DNS, bu ismi sunucunun IP adresine (örn. 185.12.34.56) dönüştürür ve tarayıcı doğru sunucuya bağlanır.

Bu çeviri işlemi milisaniyeler içinde gerçekleşir: bilgisayarınız önce kendi önbelleğine, sonra internet sağlayıcınızın DNS sunucusuna, gerekirse domain'in yetkili nameserver'ına sorar. Yetkili nameserver, domain'inizin DNS kayıtlarını barındıran sunucudur ve genellikle hosting firmanız veya Cloudflare gibi bir CDN servisi tarafından sağlanır.

💡 Bilgi: DNS kayıtlarınızı domain'i aldığınız firmadan bağımsız olarak yönetebilirsiniz. Domain başka firmada, hosting başka firmada olabilir — önemli olan nameserver'ların doğru yeri göstermesidir. Domain fiyatlarını karşılaştırmak için domain fiyat karşılaştırma sayfamızı kullanabilirsiniz.

A ve AAAA Kaydı: Domain'i Sunucuya Bağlama

A kaydı (Address), bir alan adını IPv4 adresine yönlendirir. En temel ve en sık kullanılan DNS kaydıdır. AAAA kaydı ise aynı işi IPv6 adresleri için yapar.

siteniz.com.        3600    IN    A       185.12.34.56
www.siteniz.com.    3600    IN    A       185.12.34.56
siteniz.com.        3600    IN    AAAA    2a01:4f8:1c2b::1

Buradaki alanlar sırasıyla: kayıt adı, TTL (saniye), sınıf (IN), kayıt tipi ve hedef IP. Hosting satın aldığınızda firma size sunucunun IP adresini verir; cPanel kullanıyorsanız Zone Editor bölümünden A kaydını bu IP'ye yönlendirirsiniz.

Tipik kullanım senaryoları:

  • @ (kök domain) → hosting sunucunuzun IP'si
  • www → aynı IP veya kök domaine CNAME
  • panel, api gibi subdomainler → farklı sunucu IP'leri

Farklı hosting firmalarının sunucu performansını görmek için hosting karşılaştırma sayfamıza göz atabilirsiniz.

CNAME Kaydı: Takma Ad Oluşturma

CNAME (Canonical Name), bir alan adını başka bir alan adına yönlendirir — IP yerine isim gösterir. Hedef domain'in IP'si değişse bile CNAME kaydınızı güncellemeniz gerekmez.

www.siteniz.com.     3600    IN    CNAME    siteniz.com.
blog.siteniz.com.    3600    IN    CNAME    siteniz-blog.netlify.app.
shop.siteniz.com.    3600    IN    CNAME    shops.myshopify.com.
⚠️ Dikkat: Kök domain'e (siteniz.com) standart CNAME kaydı eklenemez — DNS standardı buna izin vermez, çünkü kök domainde MX ve NS kayıtları da bulunmak zorundadır. Kök domain için A kaydı veya sağlayıcınızın sunduğu ALIAS/ANAME kaydını kullanın.

MX Kaydı: E-posta Yönlendirme

MX (Mail Exchange) kaydı, domain'inize gelen e-postaların hangi posta sunucusuna teslim edileceğini belirler. Öncelik (priority) değeri düşük olan sunucu önce denenir.

# Hosting e-postası kullanıyorsanız:
siteniz.com.    3600    IN    MX    0     mail.siteniz.com.

# Google Workspace kullanıyorsanız:
siteniz.com.    3600    IN    MX    1     smtp.google.com.

Web sitenizi bir sunucuda, e-postanızı başka bir serviste barındırabilirsiniz: A kaydı hosting'i, MX kaydı posta servisini gösterir. Kurumsal e-posta seçeneklerini mail hosting rehberimizde detaylı karşılaştırdık.

TXT Kayıtları: SPF, DKIM ve DMARC

TXT kaydı serbest metin barındırır; en kritik kullanım alanı e-posta doğrulamadır. Bu üç kayıt eksikse e-postalarınız büyük ihtimalle spam klasörüne düşer:

1. SPF — domain'iniz adına hangi sunucuların e-posta gönderebileceğini bildirir:

siteniz.com.    IN    TXT    "v=spf1 +a +mx include:_spf.google.com ~all"

2. DKIM — giden e-postaları kriptografik imzayla doğrular. Anahtarı posta sunucunuz üretir (cPanel'de otomatik oluşturulur):

default._domainkey.siteniz.com.  IN  TXT  "v=DKIM1; k=rsa; p=MIGfMA0GCSqGSIb3..."

3. DMARC — SPF/DKIM doğrulaması başarısız olan e-postalara ne yapılacağını belirler:

_dmarc.siteniz.com.  IN  TXT  "v=DMARC1; p=quarantine; rua=mailto:dmarc@siteniz.com"

p=none ile başlayıp raporları izleyin, sorun görmezseniz p=quarantine ve son aşamada p=reject değerine geçin. Google ve Yahoo, 2024'ten beri toplu gönderim yapan domainlerde DMARC'ı zorunlu tutuyor.

TXT kayıtları ayrıca Google Search Console, Microsoft 365 gibi servislerde domain sahipliği doğrulaması için de kullanılır.

NS Kaydı ve Nameserver Değişikliği

NS (Name Server) kaydı, domain'inizin DNS kayıtlarını hangi sunucuların yönettiğini belirtir. Hosting değiştirdiğinizde veya Cloudflare'e geçtiğinizde nameserver değişikliği yaparsınız:

siteniz.com.    IN    NS    ns1.hostingfirmasi.com.
siteniz.com.    IN    NS    ns2.hostingfirmasi.com.

Nameserver değişikliği domain kayıt firmanızın (registrar) panelinden yapılır — DNS zone'undan değil. Değişiklik sonrası tüm eski DNS kayıtlarınız geçersiz olur; yeni nameserver'da A, MX, TXT kayıtlarını yeniden oluşturmanız gerekir. Site taşırken bu adımların sırası kritiktir; detaylar için kesintisiz site taşıma rehberimize bakın.

TTL ve DNS Propagasyonu

TTL (Time To Live), bir DNS kaydının dünyadaki DNS sunucularında kaç saniye önbellekte tutulacağını belirler. Propagasyon ise değişikliğin tüm dünyaya yayılma sürecidir.

TTL Değeri Süre Ne Zaman Kullanılır?
300 5 dakika Taşıma öncesi, sık değişen kayıtlar
3600 1 saat Genel kullanım için ideal denge
86400 24 saat Nadiren değişen sabit kayıtlar

Pratik ipucu: Site taşımadan 24-48 saat önce TTL'i 300'e düşürün. Taşıma sonrası eski önbellekler 5 dakikada temizlenir ve kesinti neredeyse sıfıra iner. Taşıma bittikten sonra TTL'i tekrar 3600'e çıkarın.

Nameserver değişikliği ise TTL'den bağımsız olarak 1-24 saat (nadiren 48 saate kadar) sürebilir, çünkü üst seviye (TLD) sunucuların önbelleği devreye girer.

DNS Kontrol Araçları

Kayıtlarınızın doğru yayınlanıp yayınlanmadığını şu araçlarla kontrol edebilirsiniz:

  • dig (Linux/macOS terminal) — en güvenilir yöntem:
# A kaydını sorgula
dig siteniz.com A +short

# MX kayıtlarını sorgula
dig siteniz.com MX +short

# Google DNS üzerinden sorgula (yerel önbelleği atlar)
dig @8.8.8.8 siteniz.com A +short

# TXT (SPF) kayıtlarını görüntüle
dig siteniz.com TXT +short
  • nslookup (Windows) — nslookup -type=MX siteniz.com
  • dnschecker.org — propagasyonu dünya genelindeki 40+ lokasyondan kontrol eder
  • mxtoolbox.com — MX, SPF, DKIM, DMARC ve kara liste kontrolü

Sitenizin erişilebilirliğini sürekli izlemek isterseniz hosting durum sayfamızda firmaların anlık uptime verilerini takip edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

DNS değişikliği ne kadar sürede aktif olur?

Normal kayıt değişiklikleri (A, MX, TXT) TTL süresine bağlı olarak 5 dakika ile 24 saat arasında yayılır. Nameserver değişiklikleri ise genellikle 1-24 saat sürer. Değişiklik öncesi TTL'i düşürerek bu süreyi kısaltabilirsiniz.

A kaydı ile CNAME arasındaki fark nedir?

A kaydı domain'i doğrudan bir IP adresine, CNAME ise başka bir alan adına yönlendirir. Hedef sunucunun IP'si sık değişiyorsa CNAME bakım gerektirmez; kök domain için ise yalnızca A kaydı kullanılabilir.

E-postalarım neden spam klasörüne düşüyor?

En yaygın neden eksik SPF, DKIM ve DMARC kayıtlarıdır. Üçünü de doğru yapılandırın, mxtoolbox.com ile test edin. Sunucu IP'nizin kara listede olup olmadığını da kontrol etmelisiniz.

Cloudflare kullanmak için hosting değiştirmem gerekir mi?

Hayır. Cloudflare'e geçiş sadece nameserver değişikliğidir; hosting'iniz aynı kalır. Cloudflare mevcut kayıtlarınızı otomatik içe aktarır ve üzerine CDN, önbellek ve DDoS koruması ekler.

DNS yönetimini hosting firmasında mı, domain firmasında mı yapmalıyım?

İkisi de mümkündür; nameserver hangi tarafı gösteriyorsa DNS orada yönetilir. Sık site taşıyanlar için domain firmasında veya Cloudflare gibi bağımsız bir DNS'te yönetmek daha esnektir — hosting değişse bile DNS paneliniz sabit kalır.