FTP Nedir, Ne İşe Yarar?

FTP (File Transfer Protocol), bilgisayarınız ile web sunucusu arasında dosya aktarımı yapmanızı sağlayan protokoldür. 1971'den beri kullanılan bu protokol, hosting dünyasının en temel araçlarından biridir.

FTP'yi tipik olarak şu durumlarda kullanırsınız:

  • Hazır bir site şablonunu veya yüzlerce dosyalık projeyi topluca yüklemek
  • Site yedeğini bilgisayarınıza indirmek
  • cPanel Dosya Yöneticisi'nin yetersiz kaldığı büyük dosya transferleri
  • Kod düzenleyicinizi (VS Code vb.) sunucuya doğrudan bağlamak

FTP ile SFTP Arasındaki Fark

İsimleri benzese de ikisi tamamen farklı protokollerdir. Klasik FTP tüm verileri şifresiz gönderir — kullanıcı adınız ve şifreniz dahil. Ağı dinleyen biri bilgilerinizi düz metin olarak okuyabilir.

Özellik FTP FTPS SFTP
Şifreleme Yok ❌ TLS/SSL ✅ SSH ✅
Varsayılan Port 21 21 / 990 22
Altyapı FTP sunucusu FTP + SSL sertifikası SSH sunucusu
Önerilen Kullanım Kullanmayın Shared hosting VPS / SSH erişimi olan paketler
⚠️ Güvenlik: Düz FTP kullanmayın. Shared hosting'de en azından FTPS (Explicit TLS), SSH erişiminiz varsa SFTP tercih edin. Halka açık Wi-Fi ağlarında şifresiz FTP kullanmak, hesap bilgilerinizi hediye etmekle eşdeğerdir.

SFTP genellikle VPS paketlerinde varsayılan olarak gelir; shared hosting'de ise bazı firmalar SSH erişimini talep üzerine açar.

cPanel'de FTP Hesabı Oluşturma

Ana cPanel hesabınızla FTP'ye bağlanabilirsiniz, ancak işe özel sınırlı hesap oluşturmak daha güvenlidir:

  1. cPanel → Dosyalar → FTP Hesapları
  2. Kullanıcı adı belirleyin (örn. tasarimci@siteniz.com)
  3. Güçlü bir şifre oluşturun
  4. Dizin alanını sınırlayın: örn. public_html/tema — hesap yalnızca bu klasörü görebilir
  5. Kota belirleyin (örn. 500 MB) ve "Oluştur" butonuna tıklayın

Böylece dışarıdan çalıştığınız bir geliştiriciye tüm sitenizi değil, yalnızca ilgili klasörü açmış olursunuz. İş bittiğinde hesabı silin.

FileZilla Kurulumu ve Bağlantı

FileZilla, ücretsiz ve açık kaynaklı en popüler FTP istemcisidir (Windows, macOS, Linux). Resmi siteden FileZilla Client sürümünü indirin — Server sürümü değil.

Hızlı bağlantı için üstteki çubuğu kullanabilirsiniz, ancak kalıcı kullanım için Site Yöneticisi'ni öneririz:

  1. Dosya → Site Yöneticisi → Yeni Site
  2. Protokol: "SFTP - SSH File Transfer Protocol" (veya FTPS için "FTP" + "Açık TLS gerektir")
  3. Sunucu: siteniz.com veya sunucu IP adresi
  4. Port: SFTP için 22, FTP/FTPS için 21
  5. Oturum türü: Normal → kullanıcı adı ve şifrenizi girin
  6. "Bağlan" butonuna tıklayın

İlk SFTP bağlantısında sunucunun parmak izini (fingerprint) onaylamanız istenir — "Her zaman güven" seçeneğini işaretleyip devam edin.

Dosya Yükleme ve İndirme

FileZilla arayüzü ikiye bölünmüştür: solda bilgisayarınız, sağda sunucu. Kullanım tamamen sürükle-bırak mantığıyla çalışır:

  • Yükleme: Sol panelden dosyaları seçin, sağ panele (genellikle public_html klasörüne) sürükleyin
  • İndirme: Sağ paneldeki dosyaları sol panele sürükleyin
  • Kaldığı yerden devam: Bağlantı koparsa FileZilla transfer kuyruğunu hatırlar; alt paneldeki "Başarısız aktarımlar" sekmesinden yeniden deneyebilirsiniz
  • Dosya izinleri: Sağ tık → Dosya izinleri ile chmod değerlerini ayarlayın (dosyalar için 644, klasörler için 755)
💡 İpucu: Binlerce küçük dosya yüklemek FTP'de yavaştır. Dosyaları tek .zip halinde yükleyip cPanel Dosya Yöneticisi'nden sunucuda açmak 10 kata kadar hızlıdır. Hosting firmanızın disk ve ağ performansı da transfer hızını doğrudan etkiler — hosting karşılaştırmasında NVMe disk sunan firmaları filtreleyebilirsiniz.

Yaygın Bağlantı Sorunları

  • "Bağlantı zaman aşımına uğradı": Sunucu adresini ve portu kontrol edin; modem/antivirüs güvenlik duvarı 21-22 portlarını engelliyor olabilir.
  • "530 Login authentication failed": Kullanıcı adı veya şifre hatalı. cPanel FTP hesaplarında kullanıcı adının kullanici@domain.com formatında olduğunu unutmayın.
  • "425 Can't open data connection": FileZilla → Düzenle → Ayarlar → Bağlantı → FTP → Pasif mod seçeneğini işaretleyin.
  • Dizin listesi alınamıyor: Çok sayıda başarısız denemeden sonra IP'niz sunucu güvenlik duvarında engellenmiş olabilir; hosting firmanızdan IP engelini kaldırmasını isteyin.

Güvenlik İpuçları

  • Her proje/kişi için ayrı, dizin kısıtlı FTP hesabı açın; ana cPanel hesabını paylaşmayın
  • Kullanılmayan FTP hesaplarını düzenli olarak silin
  • Şifreleri FileZilla'ya kaydediyorsanız ana parola (Ayarlar → Arayüz → Şifreler) tanımlayın
  • Mümkünse SFTP'de şifre yerine SSH anahtarı ile kimlik doğrulama kullanın — VPS kurulum rehberimizde adım adım anlattık
  • Sunucu güvenliğini bütünsel ele alın: 10 kritik hosting güvenlik önlemi yazımıza göz atın

Sıkça Sorulan Sorular

FTP bilgilerimi nereden bulurum?

Hosting satın aldığınızda gelen karşılama e-postasında FTP sunucu adresi, kullanıcı adı ve şifre yer alır. Bulamazsanız cPanel → FTP Hesapları bölümünden "FTP İstemcisini Yapılandır" bağlantısıyla hazır ayar dosyası indirebilirsiniz.

SFTP için ek ücret ödemem gerekir mi?

Hayır. SFTP, SSH erişimi olan tüm paketlerde ücretsizdir. VPS ve VDS paketlerinde varsayılan gelir; shared hosting'de firmanın SSH desteğine bağlıdır.

FileZilla dışında hangi programları kullanabilirim?

WinSCP (Windows, ücretsiz), Cyberduck (macOS/Windows, ücretsiz) ve Transmit (macOS, ücretli) popüler alternatiflerdir. VS Code kullanıcıları SFTP eklentisiyle doğrudan editörden dosya senkronize edebilir.

FTP ile büyük dosya yüklerken bağlantı kopuyor, ne yapmalıyım?

FileZilla ayarlarından zaman aşımını 120 saniyeye çıkarın ve eşzamanlı aktarım sayısını 2'ye düşürün. Sorun devam ederse dosyayı parçalara bölerek veya cPanel Dosya Yöneticisi üzerinden yüklemeyi deneyin.